නිර්මාණකරුවාගේ අයිතිය

🎼 සංගීතය රසවිඳීම අපේ අයිතියක්. නිර්මාණය කිරීම ඔවුන්ගේ දක්ෂතාවය. එම නිර්මාණයෙන් සාධාරණ ප්‍රතිලාභ ලැබීම ඔවුන්ගේ නීතිමය අයිතියයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ ගායක ගායිකාවන්ගේ සහ සංගීත ක්ෂේත්‍රයේ බුද්ධිමය දේපල (Intellectual Property) හා කර්තෘ අයිතිය (Copyright) පිළිබඳව මේ දිනවල විශාල සාකච්ඡාවක් පවතී. මේ සාකච්ඡාව හැඟීම් මත නොව, ජාත්‍යන්තරව පිළිගත් නීතිමය මූලධර්ම මත සිදුවිය යුතුය.

ලෝකයේ බොහෝ රටවල කර්තෘ අයිතිය ආරක්ෂා කරනු ලබන්නේ සාහිත්‍ය හා කලාත්මක නිර්මාණ ආරක්ෂා කිරීම සඳහා පිහිටුවා ඇති ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන් සහ ජාතික නීති මගිනි. එහි මූලික අදහස ඉතා සරලය.

නිර්මාණයක් භාවිතා කරන අයෙකු එම නිර්මාණය කළ පුද්ගලයාගේ අයිතියට ගරු කළ යුතුය.

එම නිර්මාණයේ අයිතිය එක් පුද්ගලයෙකුට පමණක් අයත් නොවේ. බොහෝ ගීතයක අයිතිවාසිකම් පාර්ශ්ව කිහිපයකට බෙදී පවතී. ඒ අතර,

🎤 ගායකයා / ගායිකාවගේ ප්‍රසංග අයිතිය (Performers' Rights)

✍️ පද රචකයාගේ කර්තෘ අයිතිය

🎼 සංගීත නිර්මාපකයාගේ කර්තෘ අයිතිය

🎹 සංගීත සංවිධායකයාට අදාළ අයිතිවාසිකම් (අදාළ වන අවස්ථාවල)

💿 ශබ්ද පටිගත කිරීමේ හිමිකරු (Producer / Record Label) සතු අයිතිවාසිකම්

මෙම අයිතිවාසිකම් නීතියෙන් වෙන වෙනම හඳුනාගෙන ආරක්ෂා කරනු ලබන අතර, ගීතයක් ගුවන්විදුලියේ, රූපවාහිනියේ, සංගීත ප්‍රසංගයක, හෝ YouTube, Facebook, TikTok, Spotify, Apple Music වැනි ඩිජිටල් වේදිකාවල භාවිතා කරන විට, සුදුසු අවසර ලබා ගැනීම සහ අදාළ පාර්ශ්වයන්ට සාධාරණ ගෙවීම් (Royalties) කිරීම ලෝක සම්මත ක්‍රමවේදයයි.

මෙය "කලාකරුවන් මුදල් ඉල්ලනවා" යන ප්‍රශ්නයක් නොවේ.

මෙය නීතියෙන් පිළිගත් දේපල අයිතියක් පිළිබඳ ප්‍රශ්නයකි.

කෙනෙකුගේ ඉඩම, නිවස හෝ වාහනය අවසරයකින් තොරව භාවිතා කළ නොහැකි සේම, කෙනෙකුගේ බුද්ධියෙන් බිහිවූ නිර්මාණයක්ද අවසරයකින් තොරව වාණිජමය වශයෙන් භාවිතා කිරීම නීතිමය ප්‍රතිවිපාක ඇති කළ හැකිය.

එසේම, කර්තෘ අයිතිය යනු ජනතාවට සංගීතය අහිමි කිරීමක් නොවේ. එය නිර්මාණකරුවන්ට ඔවුන්ගේ නිර්මාණ සඳහා සාධාරණ ගෞරවය සහ ආර්ථික ප්‍රතිලාභ ලබාදෙන ක්‍රමවේදයකි. එවැනි ආරක්ෂාවක් නොමැති සමාජයක නව නිර්මාණ බිහිවීමද අඩුවේ.

ශ්‍රී ලංකාවද ජාත්‍යන්තර බුද්ධිමය දේපල ප්‍රමිතීන් පිළිගන්නා රටක් ලෙස, නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී නිර්මාණකරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම්, භාවිතා කරන්නන්ගේ අවශ්‍යතා සහ මහජන යහපත අතර සාධාරණ සමතුලිතතාවයක් පවත්වා ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

අපි ගීතවලට ආදරය කරනවා නම්,
ඒවා නිර්මාණය කළ අයටත් ගරු කරමු.

අපි කලාකරුවන්ට අත්පොළසන් දෙනවා නම්,
ඔවුන්ගේ නීතිමය අයිතියත් පිළිගනිමු.

සංගීතය සදාකාලිකව ජීවත් වන්නේ,
නිර්මාණකරුවන්ට සාධාරණ වටිනාකමක් ලැබෙන විටය. ❤️

සැරට කන්න ඉස්සො රෙසිපි එකක්

 සෑහෙන්න කාලෙකින් බ්ලොග් පොස්ට් එකක් දාන්නෙ.  මේක කෑමක් ගැන. ඉස්සො කන්න හුගක්දෙනා කැමතිනෙ. ඉතින්  මේ මම ළඟදි හදපු ඉස්සො වලින් රසට හදාගන්න පුලුවන් රෙසිපියක් ඉදිරිපත් කරන්න හිතුවා. පුලුවන්නම් මගෙ ඒ චැනල් එක සබ්ස්ක්‍රයිබ් කරලා පොඩි සප් එකක් දෙන්න ශෙයා කරලා යාලුවොත් එක්ක බෙදාගත්තට කිසිම අමනාපයක් නෑ.

ගූ බෝලේ

අල්ලපු ගෙදර කුණුගොඩ ගැන කතාවක් පහුගිය මාසේ පහුගිය ලිපියෙන් දැම්මට පස්සේ ලියන්න පෙට්ටගම පැත්තෙ එන්න ලැබුනේ සෑහෙන දවසකින්. පහුගිය කතාවෙන් මම කියුවේ අපේ ගෙදරට දකුනු පැත්තෙන් තියන ගෙදර විස්තරයක්නේ. අපේ ගෙදරට වම් පැත්තෙනුත් ගෙයක් තියනවා ඒ ගැන නොකීවොතින් වම දකුන සමබර නොවන තත්වයක් උද්ගතවෙන හන්දා අද කියන්නම් වම්පැත්තෙ ගෙදර විස්තරයක්.

මේ කතාව කියම්දෝ නොකියම්දෝ කියලා හිත හිත උන්නෙ සෑහෙන්න දවසක ඉඳලා. හේතුව ඔය ගෙදර උන්නේ අක්කලා සෙට් එකක්. ඔය අක්කලා ඉඳලා හිටලා පෙට්ටගමට ගොඩවැදිලා යන කට්ටිය. මේ කතාව කියවලා ලැජ්ජා හිතෙවිද දන්නෙ නෑ කියන සිතුවිල්ල හැමතිස්සෙම මගේ හිතට ආවා. ඒත් කමක් නෑ කියලා හිතෙන්නේ මේ කතාව මීට අවුරුදු 25කට විතර කලින් උන සිදුවීමක් නිසා.

… අපේ මහගෙදර ඉස්සරහ ලොකු වත්තක් තියනවා ඔය වත්ත පන්සලට අයිති වත්තක්. කබොක් ගල් කපපු වලවල් කීපයක් අයිනට වෙන්න තිබුනට එල්ලේ ගහන්න කියාපු ඉඩම එක කෙලවරක උසම මාදං ගහක් තියෙනවා. ගමේ කොල්ලො කුරුට්ටො පන්සල් වත්තට එකතුවෙනතුරු මාදං ගහට වෙලා හතරවටේ බලබල ඉන්න එක හරිම ජොලි වැඩක්.
…

කොවිඩ් කාලේ ZOOM කරපු සිංදුවක්

 

කොවිඩ් 19 නැත්නම් කොරෝනා ආයෙත් හිස එසෙව්වා. මෙලෙස කොරෝනා හිසඔසවන්නේ ජනතාවගේ නොසැලකිලිමත්කම නිසා. උදේ ඉදන් හවස්වෙනතුරු වෛද්‍යවරු, ජනමාධ්‍ය, වගකිවයුත්තො කොතරම් කියුවත් කොවිඩ් 19න් බේරෙන්නට ජනතාවගේ පැත්තෙන් නම් ලැබෙන සහයෝගය ඉතාම අල්පයි. මේ සටහන තබන්නේ කොවිඩ් පිළිබඳ දැනුවත් කරන්න නෙමෙයි. මම කලින් කියුව අය කරන දැනුවත්කිරීම් නාහන අය මගේ කීම් අහවියැ.

 මේ බ්ලොග් එක නැත්නම් ආතම්මගේ පෙට්ටගම පවත්වාගෙන යන මම නැත්නම් ලොකුජෝන් ජීවත් වෙන්න කැනඩාවේ විනිපෙග් නගරයේ. එන්න එන්නම මෙහෙත් කොවිඩ් ආසාදිතයෝ වැඩිවෙනවා. ලබාදෙන ආරක්ෂිත උපක්‍රම අනුගමනය කරන්නට පුරවැසියො හැඩගැහිලා ඉන්නවා. ඒවගේම එදිනෙදා රාජකාරිත් සුපුරුදු පරිදි නොව සුලු පසු බැසීමකින් කරගෙන යනවා. මේ දෙවන රැල්ල. 

හැමෝම බලනවා ඇති වීඩියෝ එකක් දාලා මොනවද මේ කියවන්නේ කියලා. කොවිඩ් පළමු රැල්ල පටන් ගත්තෙ 2020 මාර්තු මාසෙ. විනිපෙග් වල ඉන්න අපි හැම අවුරුද්දකම අප්‍රේල් මාසේ සිංහල හින්දු අලුත් අවුරුදු උත්සවයට සමගමීව මෙහි වාසය කරන ශ්‍රී ලාංකිකයො  එකතුවෙලා විවිධප්‍රසංගයක් පවත්වනවා ඊට සජීවි ගැයුම් වැයුම් රැගුම් ඇතුලත්. ඒත් මේවසරේ කොවිඩ් 19 අනිත් රාජකාරිවලට වගේම මේ ප්‍රසංගයටත්  හරස්වුනා.

පිඟානේ වර්ගය

පහුගිය සතියෙ අලුතින් කතාවක් දාන්න හිතාගෙන උන්නත් වෙනත් රාජකාරි වැඩිවුන නිසා පෙට්ටගම අස්පස් කරන වැඩේ ආපහු පස්සට ගියා. හොයලා බලපු හැමෝටම ඉස්තුත්යි.

Sanath Wijewardana (from his FB page)

මේ කතාව ඇත්තටම කියන්න හදපු කතාවම නෙමෙයි. ඒක ලිය ලිය ඉන්නකොට මතක්වුන වෙනත් කතාවක්. (අයියෝ තාමත් පඳුර වටේ තැලිල්ල ) ඔය පඳුර වටේ තැලිල්ල කියුවම  මතක් වෙන නමක් තමයි බ්ලොග් අවකාශේ උන්න "ඔබ්සවර්"OBSERVER බ්ලොග් අඩවිය ලියපු ඔබා මාමා  එයාගේ ඇත්ත නම සනත් විජේවර්ධන උනත් බ්ලොග් ලෝකයේ හැමෝම වගේ හැදින්වුයේ ඔබා නැත්නම් ඔබා මාමා කියලා. එතුමා අප අතරින් නික්මිලා අදට අවුරුදුම 8 ක් . එතුමට නිවන් සැප ලැබේවා කියලා ප්‍රාර්තනාකරන ගමන් පඳුර වටේ තැලිල්ල මෙතනින් නතර කරනවා.

 ලංකාවෙන් පිටමංවෙන්න කලින් කන්තෝරු කාර්යාල කීපයකම වැඩකරපු හන්දා මේ කතාව කියන්න පුලුවන්. මේ සිද්දිය වෙලා තියෙන්නෙ මීට අවුරුදු පහලොවකට විතර උඩදි.  අපේ කන්තෝරුවෙ ලොක්කා ටිකක් නයා අරින්න හරි ආස පුද්ගලයෙක්. කන්තෝරුවෙදිත් හරියට පංපෝරිය. ඒකටම හරියන්න එයාගේ නෝනා එයා ඊට දෙවනි නෑ. දෙන්නම කොම්පැනියෙ ඩිරෙක්ටර්ලා. හැබැයි මේ දෙන්න එකම කන්තෝරුවෙ උනාට ඩිපාර්ට්මන්ට් දෙකක.

හවස තේ වෙලාවට අපි හුගදෙනෙක් නුගගහයට පෙට්ටි කඩේට යනවා තේ බොන්න. තේ බොන්න කියුවට තේ බොන්නම නෙමෙයි  දුම දාන අය දුම දාලා පොඩි කයියක් එහෙම ගහලා තමයි එතනින් එන්නේ, එදා මාතෘකාව උනේ ලොක්කාගෙ  නයි ඇරිල්ල. එදා කතාව යන අතරතුරේදි ඔතනට ආවා ලොක්කගේ රියදුරු තැන.  මිනිහා අපේ කතා සේරම අහන් ඉදලා කියනවා
" සර් ඕවා නෙමෙයි සර් කතා මෙන්න මේව්වයි රස කතා" කියලා එයාගේ කතාව පටන් ගත්තා
අපිටත් වෙන මොනව නැතත් අනුන්ගේ ඕපාදූප කතාවක් නම් වෙන මොනවද

Breaking News අලුත් ආරංචියක්.

නිවුස් එකක් කියුවට නිවුස් එකක්මත් නෙමෙයි .....

අභිමානය රැකගැනීම

හරියටම කියනවනම් මීට අවුරුදු විසිදෙකකුත් මාස පහකුත් දවස් දහ අටකට පෙරදිනක ශ්‍රී ලංකා කන්ඩායම අභිමානය රැකගැනීමේ සටනක් දියත් කෙරු ආකාරය කෙසේනම් අමතක කරන්නද.
 ඉන්දියානු ක්‍රිකට් කන්ඩායම තමාගේ ගෙදරටම ඇවිත් ලෝකශූර කන්ඩායමට කණහරහා පහරක් ගැසුවාසේ විශාල ඉනිමක් දියත් කලේ දෙවනදිනය නිමාවනවිට අපේ ප්‍රභල ආරම්භක පිතිකරුවෙකුවත් නැවත ක්‍රීඩාමණ්ඩපයට හරවා යැවීමෙන්. 

අද දිනයෙත් අප කණ්ඩායම සිටින්නේ එවැනිම කන රතුවෙන්නට පහරක් ක්‍රිකට් නැත්තටම නැතිවූ සිම්බාබ්වේ කන්ඩායමෙන් ලැබීමෙන්.
 එදා මාවන් අතපත්තු දැවීමෙන් අනතුරුව පැමිනි රොෂාන් මහනාම ක්‍රීඩා පිටියට පැමිනියේ ඔහුගේ ක්‍රිකට් ඇන්තිම කැමති පත්‍රය කැප්ටන් කූල්ගෙන් ලබාගැනීමෙන් බව අනිත් අන්තයේ උන් බ්ලූම්ෆීල්ඩ් සගයා සනත් ජයසූරිය මතක් කරදුන් විට ඔහුගේ මානසිකත්වය ගැන අමුතුවෙන් කියන්නට උවමනා නැත.   

අද දිනයෙත් අප කණ්ඩායම සිටින්නේ එවැනිම කන රතුවෙන්නට පහරක් ක්‍රිකට් නැත්තටම නැතිවූ සිම්බාබ්වේ කන්ඩායමෙන් ලැබීමෙන්. එදා මාවන් අතපත්තු දැවීමෙන් අනතුරුව පැමිනි රොෂාන් මහනාම ක්‍රීඩා පිටියට පැමිනියේ ඔහුගේ ක්‍රිකට් ඇන්තිම කැමති පත්‍රය කැප්ටන් කූල්ගෙන් ලබාගැනීමෙන් බව අනිත් අන්තයේ උන් බ්ලූම්ෆීල්ඩ් සගයා සනත් ජයසූරිය මතක් කරදුන් විට ඔහුගේ මානසිකත්වය ගැන අමුතුවෙන් කියන්නට උවමනා නැත.  

ඒත් ඔහු ඒ සියල්ල අමතක කර පස්වන දිනයතෙක් තම ඉනිම දියත් කලේ ටෙස්ට් වංශකතාවට ලෝක වාර්තා කිහිපයක් එක් කරගනිමින්. අද ක්‍රීඩකයන්ට එවැනි පීඩනයක් නැතත් බිංදු ලබාගන්නා ක්‍රීඩකයන්ට තම දස්කම් අතරට එන්නට පමනක් අභියෝගයක් ඇත. ඒත් ඔවුන්ට ක්‍රිකට් අත්හිටුවීමට සමත් පාලකයන් ඇද නැත .  මොනවා උනත් එදා ඒ අභිමානය රැක්කාසේ අද  අපේ ක්‍රීඩකයන් යම් පෙරලියක් කර නැතිවූ අභිමානය නැවත උදාකරගනු ගැනීම ශ්‍රීලාංකික අපගේ ප්‍රාර්තනයයි.